Mùa lúa

Mùa lúa bắt đầu bằng mùi đất. Khi nước rút hết, cánh đồng phơi ra dưới nắng tháng 12 — mặt đất đen, ẩm, thơm mùi bùn tươi và phù sa. Ba tui hay đứng ở bờ đê nhìn xuống, lấy tay bốc một nhúm đất, ngửi rồi nói: "Năm nay phù sa tốt, lúa sẽ được mùa."

Gieo sạ là công việc đầu tiên. Hạt giống lúa ngâm nước 2-3 ngày cho nẩy mầm rồi sạ đều trên ruộng ướt. Vài tuần sau, ruộng xanh lên — màu xanh non mướt mắt, đều như thảm. Tui hay đứng trên bờ đê nhìn — không hiểu sao cái màu xanh đó làm mình thấy bình yên lạ.

Lúa lớn dần qua các tháng. Từ xanh mướt chuyển sang xanh đậm, rồi ngả vàng khi bông lúa chín. Cánh đồng lúc này nhìn từ trên cao — vàng mênh mông, sóng sánh theo gió. Mùi lúa chín — ngọt, ấm, có gì đó như mùi bánh mì mới — tui không bao giờ nhầm được cái mùi đó với bất cứ thứ gì khác.

Thu hoạch là thời điểm cả xóm xúm lại. Ngày xưa gặt lúa bằng tay — liềm, người cúi lom khom cả buổi. Mỗi nhà gặt xong thì qua giúp nhà kế bên — đổi công, không tính tiền. Giờ có máy gặt đập liên hợp — nhanh hơn, đỡ cực hơn. Nhưng cái không khí đổi công, ăn cơm chung ngoài đồng — mất rồi.

Mùi rơm rạ phơi khô sau thu hoạch — đó là mùi no ấm. Ba chất rơm thành đống to ở góc sân — dùng để đun bếp, dùng để lót chuồng gà. Mấy đứa con nít hay leo lên đống rơm chơi — nhảy xuống, rơm bay tơi tả, nghe ba la thì chạy vào nhà trốn. Đó là ký ức mùa lúa tui nhớ nhứt.