Ngoại

Ngoại tui tên Thị Năm — cái tên bình thường như bao bà ngoại miền Tây khác. Ngoại sinh ra ở làng Óc Eo, lớn lên ở làng Óc Eo, lấy chồng ở làng Óc Eo, và có lẽ sẽ ra đi cũng ở làng Óc Eo. Cả đời ngoại hổng đi xa hơn tỉnh An Giang — nhưng ngoại biết cái xóm nhỏ này sâu hơn bất kỳ ai.

Bếp của ngoại là nơi thiêng liêng nhứt trong nhà. Cái bếp củi cũ, mặt bếp đen ám khói mấy chục năm. Ngoại không dùng bếp ga — "Nấu bằng củi mới ngon, con ơi, lửa đều hơn." Tui hổng biết có đúng hổng, nhưng mà bún cá ngoại nấu thì đúng là ngon hơn chỗ khác thật.

Tui hay ngồi dưới bếp theo ngoại từ hồi lớp 1, lớp 2. Không làm gì — chỉ ngồi nhìn ngoại nấu và nghe ngoại kể chuyện. Ngoại kể về thời chiến — "Năm đó nước nổi to lắm, mà vẫn phải trồng lúa." Kể về ba tui hồi nhỏ — "Ba con nghịch nhứt xóm, hay bị tui la nhứt." Kể về công thức bún cá truyền từ cụ ngoại: "Bí quyết là nghệ tươi, con — đừng dùng bột nghệ."

Đôi tay ngoại tui nhớ mãi. Chai sần, mấy ngón tay cong vì viêm khớp, nhưng vẫn thái cá nhanh và đều. Vắt chanh không cần nhìn — mắt nhìn chỗ khác, tay vẫn vắt đúng vào tô. Cái sự thuần thục đó không ai dạy được — nó đến từ hàng ngàn buổi sáng nấu bún cho cả nhà, suốt mấy chục năm.

Ngoại giờ già rồi — mắt mờ, tay run hơn, hổng còn nấu bún mỗi ngày nữa. Nhưng thỉnh thoảng, dịp Tết hay giỗ chạp, ngoại vẫn nấu. Cả nhà ngồi chờ — không ai nấu thay được. Mùi nước lèo bốc lên từ bếp — đó là mùi của nhà, của quê, của cái điều tui sợ nhứt ngày nào đó sẽ mất.