Núi Ba Thê

Hồi nhỏ tui hay nghe người lớn nói "dưới chân núi Ba Thê" như một cái cột mốc tự nhiên cho mọi chỉ đường. Nhà ai ở đâu? Dưới chân núi. Chợ ở đâu? Gần núi. Bệnh viện? Phía nam núi. Núi Ba Thê không chỉ là địa lý — nó là trung tâm của cả vũ trụ Óc Eo trong mắt tui hồi còn nhỏ.

Lần đầu tui leo lên tới đỉnh là năm lớp 6. Thầy giáo dẫn cả lớp đi dã ngoại. Leo khoảng hai tiếng đồng hồ — đường đất, trơn vì sương sớm. Lên tới nơi, nhìn xuống — cả cánh đồng Óc Eo trải ra bên dưới như tấm thảm xanh vàng tùy mùa. Lúc đó tui mới hiểu tại sao người xưa hay đặt đền miếu trên núi cao — nhìn từ đây, cái gì cũng có vẻ rõ hơn.

Tên gốc của núi là "Hoa Thê" — chữ Hán 華奢, nghĩa là đẹp và thanh nhã. Cái tên này có từ thời vương quốc Phù Nam, ghi trong sử cũ. Sau đó Minh Mạng đổi thành "Ba Thê" — có người nói vì kiêng húy, có người nói vì địa hình có ba tầng. Tui hổng rõ lý do chính xác, nhưng tui thích cái tên Hoa Thê hơn — nó nghe thơ hơn.

Trên sườn núi còn nhiều dấu tích cũ. Những khối đá lớn khắc hoa văn Phù Nam, những bậc thềm chùa trăm năm. Mùa lễ Vía Bà, người từ khắp nơi trong tỉnh đổ về — hương khói, tiếng cầu kinh, tiếng trống lân vang cả triền núi. Đó là Óc Eo trong trạng thái náo nhiệt nhứt tui từng thấy.

Còn bình thường — núi im lặng. Chỉ có tiếng gió, tiếng chim, mùi cây rừng ẩm ướt sau mưa. Tui hay leo lên đây một mình khi cần suy nghĩ. Ngồi trên tảng đá nhìn xuống — thấy nhà mình bé xíu, thấy con đường quen thuộc nhỏ như sợi chỉ — tự nhiên chuyện gì cũng bớt nặng hơn.