Ông Tư
Người làm đường thốt nốt
Câu chuyện
Ông Tư trèo thốt nốt từ năm 15 tuổi. Mỗi sáng ông lấy nước thốt nốt, đổ ra chảo lớn, nấu thành đường. Mùi đường thốt nốt nấu — ngọt lịm cả xóm.
Ông Tư là người duy nhứt trong xóm tui còn làm đường thốt nốt theo cách thủ công. Mấy nhà khác bỏ nghề hết rồi — "hổng lời bằng trồng lúa", "cực mà ít tiền", "giờ đường thốt nốt nhập từ Campuchia rẻ hơn". Nhưng ông Tư vẫn leo.
Buổi sáng, ông Tư dậy lúc 4 giờ — trước khi trời sáng. Cây thốt nốt cao nhứt trong vườn ông khoảng 15 mét. Ông leo bằng cái thang tre — không có dây bảo hộ, không có gì. Tui nhìn mà thấy tay chân run. Ông leo như leo cầu thang — nhẹ nhàng, tự tin, mắt nhìn lên không nhìn xuống.
Trên đỉnh cây, ông lấy cái ống tre gắn sẵn — nước thốt nốt nhỏ giọt vào đó suốt đêm. Mỗi cây cho khoảng 3-5 lít mỗi ngày. Ông có 8 cây thốt nốt — mỗi sáng leo hết 8 cây, lấy nước, xuống. Rồi bắt đầu nấu.
Nước thốt nốt tươi uống ngọt mát, nhưng để lâu lên men chua. Ông Tư nấu liền sau khi lấy về — chảo đồng lớn, lửa củi đều, khuấy tay liên tục. Nấu khoảng 4 tiếng đồng hồ — nước sền sệt lại, chuyển từ trắng sang vàng rồi nâu. Rót vào khuôn tròn, để nguội thành bánh đường.
Mùi đường thốt nốt nấu — tui hổng biết tả thế nào cho đúng. Ngọt như caramel nhưng không gắt, có mùi khói củi, có gì đó như mùi cỏ khô. Mùi đó bay khắp xóm buổi sáng — như cái cách ông Tư nói "tui đang ở đây, tui đang làm việc." Hồi nhỏ tui hay chạy sang nhà ông Tư lúc đường vừa đổ khuôn, xin ăn thử. Ông luôn cho — không bao giờ từ chối đứa nhỏ.
Những câu nói
"Leo cây hổng khó, con ơi — chỉ cần đừng nhìn xuống, cứ nhìn lên."
"Đường thốt nốt nhập từ Campuchia rẻ hơn — nhưng nó hổng có hồn bằng."
"Nghề này hổng giàu được, nhưng mà tui yêu nó."
Kỷ niệm
Lần đầu tui được ông Tư cho thử nước thốt nốt tươi — ngọt mát, uống xong thấy khỏe cả buổi
Mùa hạn, cây thốt nốt cho ít nước — ông Tư leo lên leo xuống nhiều lần hơn nhưng vẫn kiên nhẫn
Tui đã một lần thử leo cây thốt nốt — lên được 3 mét rồi sợ, tụt xuống. Ông Tư không cười, chỉ nói: "Từ từ, không ai giỏi ngay đầu."