Nơi này là gì?
Hệ thống kênh đào từ thời Phù Nam, vẫn còn chảy tới hôm nay. Con rạch trước nhà — nơi tui tắm mỗi chiều, nơi xuồng ba đi mỗi sáng.
Con rạch trước nhà tui rộng khoảng 5 mét — nhỏ hơn nhiều so với những kênh lớn trong vùng. Nhưng với tui, đó là con rạch quan trọng nhứt thế giới. Chiều nào tan học về, tui cũng nhảy ùm xuống — quần áo đồng phục còn nguyên, ba la mắng cũng hổng sợ.
Nước rạch mùa khô trong vắt, nhìn xuống thấy cá rô bơi qua. Mùa mưa nước đục, nhưng cũng vui hơn vì nước chảy mạnh. Có lần tui bơi theo dòng từ nhà tới nhà bạn — khoảng 200 mét, ba biết được la một trận. Nhưng sau khi la xong, ba cũng cười: "Hồi ba nhỏ ba cũng dzậy."
Ít ai biết những con kênh này không phải tự nhiên mà có. Hệ thống kênh đào Óc Eo là di sản của người Phù Nam — xây từ thế kỷ II-III sau Công nguyên để dẫn nước từ sông Mekong vào đồng ruộng. Kênh chính dài tới 90km, nối Óc Eo với sông Giang Thành. Nhà khảo cổ George Coedès đã ghi chép kỹ về hệ thống này trong nghiên cứu về Phù Nam.
Ngồi bên rạch buổi chiều — mặt trời xuống, nước đổi màu cam rồi đỏ rồi tím — đó là cảnh tui nhớ nhiều nhứt. Ba hay ngồi bên bờ rạch vá lưới, tui ngồi bên cạnh nhìn cá nổi. Hổng nói gì nhiều — nhưng đó là những buổi chiều tui cảm thấy bình yên nhứt.
Giờ rạch vẫn đó — nhưng ít người tắm hơn vì lo ô nhiễm. Bờ rạch có chỗ đổ bê tông. Đám con nít mới hổng biết cái cảm giác nhảy ùm xuống rạch buổi chiều là như thế nào. Tui viết để chúng nó biết — rằng có một thời gian, con rạch nhỏ này là cả thế giới của một đứa nhỏ ở Óc Eo.
Lịch sử
Kênh đào Óc Eo là một trong những hệ thống thủy lợi cổ nhất Đông Nam Á, có từ thế kỷ II–III sau Công nguyên.
Điểm nổi bật khi đến đây
- Hoàng hôn soi bóng trên mặt kênh — đẹp nhứt khoảng 5-6 giờ chiều
- Xuồng chài buổi sáng sớm — người dân giăng lưới, kéo lưới
- Bờ kênh mùa nước nổi — cây điên điển cao vút, bông vàng rực
- Cua đồng, ốc len ở bờ bùn — đặc sản ăn không đâu ngon bằng
- Đoạn kênh giao nhau với kênh lớn — thấy rõ hệ thống từ thời Phù Nam
Mẹo từ người địa phương
Đi theo người dân địa phương trên xuồng sáng sớm — họ hay cho đi miễn phí nếu hỏi lịch sự
Mùa nước nổi bờ rạch trơn — đứng xa bờ, không đi sát mép kênh
Đừng nhầm kênh đào lịch sử với kênh thủy lợi mới — hỏi người địa phương để phân biệt